Türkiye, 13 Nisan 1950 tarihinde Avrupa Konseyi’ne katılmıştır. Halihazırda, 45 üye ülkeye sahip olan Avrupa Konseyi, bazı ülkelerin üyelik başvurularını incelenmekte ve bir çok ülke ve kuruluşu da toplantılara gözlemci statüsünde davet etmektedir.

Avrupa Konseyi’nin statüsü gereği, hukukun üstünlüğü, temel insan hakları ve özgürlüklerine saygı ilkelerine bağlı tüm Avrupa ülkeleri Konsey’e üye olabilirler.

Kuruluşunu izleyen 15-20 yıllık dönem zarfında, bünyesinde çeşitli alanlarda teknik işbirliği gerçekleştirilen ve aynı zamanda siyasi istişare olanağı da sağlayan Avrupa Konseyi’nin önemi gittikçe artmıştır.

Avrupa Konseyi, bağımsızlıklarına kavuşan eski Sovyet Cumhuriyetlerinin ve demirperde ülkelerinin katılımıyla hızlı bir genişleme sürecine girmiştir. Gittikçe Avrupa Konseyi adı daha fazla duyulur hale gelmiştir. Örgütün merkezi Fransa’nın Strazburg kentindedir.

Avrupa Konseyi savunma konuları hariç toplumların karşılaştığı tüm temel sorunlar ile ilgilenmektedir. Bunlar, insan hakları, hukuki işbirliği, medya, eğitim, kültür, spor, gençlik, sağlık, yerel yönetimler, bölgesel planlama, çevre, aile işleri, sosyal güvenlik sorunlarıdır. Örgütün statüsünde ekonomik konularda da faaliyet gösterilmesi öngörülmekle birlikte, uygulamada bu alandaki çalışmalar sınırlı kalmaktadır.

Konsey’in yukarıda belirtilen alanlardaki çalışmaları genellikle Sözleşme ya da Protokoller hazırlanması ile sonuçlanmaktadır. Konsey’in halen 178 Sözleşme ve Protokolü mevcuttur. Sözleşme ve Protokoller üye ülkeler mevzuatlarının uyumlaştırılması, bu suretle ortak normlar ve bir Avrupa hukuk düzeni oluşturulması amacına yöneliktir.

Konseyin amaçlarını şöyle sıralayabiliriz:

• üyeler arasındaki ortak ilkeleri korumak,
• ekonomik ve siyasal gelişme için birlik oluşturmak,
• ekonomik-sosyal-kültürel-bilimsel- hukuksal ve yönetimsel ortaklık kurmak,
• insan hakları ve özgürlüklerini koruyarak geliştirmek.

Söz konusu amaçlara aykırı davranan üyelerin üyeliği askıya alınabilir ya da üyelikten çıkarabilir.

Örgütün temel organları, karar organı olan Bakanlar Komitesi, danışma organı olan Parlamenter Meclisi ve yerel yönetimlerin geliştirilmesini amaçlayan Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi’dir.

Avrupa Konseyi Kadın Erkek Eşitliği Yönetim Komitesi (CDEG)

Avrupa Konseyi 1979 yılında kadın-erkek eşitliğini sağlamaya yönelik ilk komitesini kurmuştur. Bunu 1987 yılından itibaren hem Avrupa Konseyi hem de üye ülkelerde her düzeyde ve her alanda kadın erkek eşitliğini sağlayacak tedbirleri harekete geçirmek ve işbirliği oluşturmak amacıyla fonksiyonları genişletilmiş diğer komiteler izlemiştir.

16 Kasım 1988 tarihli Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Deklarasyonu, cinsler arası eşitliği insan haklarının bir parçası, cinsiyet ayrımcılığını temel özgürlerin önünde bir engel ve cinsiyet ayrımcılığının ortadan kaldırılmasının sosyal adaletin zorunluluğu ve demokrasinin mutlak şartı olarak tanımlamıştır. Bu politika ile, kadın-erkek eşitliği konusunun ekonomik ve sosyal alan kapsamından insan hakları kapsamına alınmasıyla 1992 yılında Konsey bünyesinde Kadın Erkek Eşitliği Yönetim Komitesi (CDEG) kurulmuştur. CDEG, Konsey içerisinde kadın-erkek eşitliği konusundaki en öncelikli kuruluştur.

Komite, Avrupa Konseyine üye olan ülkelerden kadın-erkek eşitliği alanında çalışan bir hükümet temsilcisinin katılımıyla oluşmaktadır. Komite her toplantısına Avrupa Konseyi Sekreteryasını da davet eder. Belarus, Kanada, Japonya, ABD gibi ülkelerin yanısıra Parlamenterler Meclisi, Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi, Avrupa Komisyonu, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü, ve bazı Birleşmiş Milletler organlarının temsilcileri de oy hakkı olmaksızın bu toplantılara gözlemci statüsünde davet edilirler. Komite başkanı ve başkan yardımcısı üyeler tarafından bir yıllığına seçilirler. Ayrıca, Komitenin yine seçimle oluşturduğu büro üyeleri yılda iki kez hazırlık toplantıları yaparak Komite toplantıları öncesinde gündem üzerinde çalışmalarını sürdürürler.

Avrupa Konseyi İnsan Hakları Genel Müdürlüğüne bağlı olarak çalışan Komite, Strasburg'da bulunan merkezinde yılda iki kez üçer günlük olağan toplantılarını yapar. Ayrıca, konulara bağlı çalışma grupları, uzmanlar grupları v.s. gibi daha az sayıdan oluşan özel gruplar oluşturarak çalışmalarını bu gruplarla sürdürmektedir.

Söz konusu Komite tarafından oluşturulan çeşitli konulardaki “Uzmanlar Grubu” çalışmalarına Türkiye’den de uzmanların katılımı desteklenmekte ve bu yönde girişimlerde bulunulmaktadır. Diğer taraftan Komite çalışmalarında, Sivil Toplum Örgütlerine fon çıkarılmaya çalışılmaktadır. Söz konusu Komite çalışmalarında, öncelikli alan olarak, kadının politikaya katılımı ve kadının insan hakları belirlenmiştir.

Avrupa Konseyi CDEG Komitesi kadınların statüsünü yükseltme çalışmaları kapsamında her dört yılda bir Avrupa Kadın Erkek Eşitliğinden Sorumlu Bakanlar Konferanslarını düzenlemektedir. Bunlardan biri, Komite ile birlikte Genel Müdürlüğümüzün düzenlediği ve 3-14 Kasım 1997 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştirilmiş olan, Avrupa Konseyi Kadın-Erkek Eşitliğinden Sorumlu 4. Bakanlar Konferansıdır. Konferansa, o tarihte Avrupa Konseyine üye 40 ülkeden 38'i hazır bulunmuş ve bu ülkeler bakan ve müsteşar düzeyinde temsil edilmiştir. Konferansa üye ülkelerin yanısıra gözlemci statüsündeki ülkeler ve çeşitli uluslararası kuruluşlardan toplam 176 kişi katılmıştır. Başarıyla sonuçlanan konferansın ana teması “Demokrasi ve Kadın-Erkek Eşitliği” olmuştur. Ana temanın altında, I.alt tema "Demokrasinin Temel Kriterleri Olarak Kadın Erkek Eşitliği", II. alt tema ise "Demokratik Toplumda Kadın Erkek Eşitliğinin Sağlanması" olarak belirlenmiştir. Ev sahipliği yaptığımız söz konusu Konferansın sonunda kabul edilen İstanbul Deklarasyonunda, eşitlik konusunda atılması gereken adımlar ve çeşitli kurum ve kuruluşlara yönelik öneriler yer almaktadır. Konferans, Konferansa katılan Avrupa Konseyi üye ülke Bakanları ve onlara eşlik eden heyetler arasında görüş alışverişine olanak tanımış ve daha da önemlisi sonucunda kabul edilen "İstanbul Deklarasyonu"nun Konseye üye ülkelerin eşitlik politikalarına yön verecek şekilde hazırlanmış olmasıdır.

22-23 Ocak 2003 tarihlerinde Üsküp/Makedonya'da ana temaları “Demokratikleşme ve Barışın İnşasında Kadının Rolü” ile “Silahlı Çatışmaların Önlenmesinde Kadının Rolü” olarak belirlenene Avrupa Konseyi Kadın-Erkek Eşitliğinden Sorumlu 5. Bakanlar Konferansı gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca, Avrupa Konseyi her yıl kadın erkek eşitliği alanında üye ülkelerle işbirliği faaliyetleri kapsamında çeşitli projeler yürütmektedir. Bu çerçevede üye ülkelerden proje sunmaları beklenmekte, kabul edilen projeler o ülkede uygulanmak üzere masrafları Avrupa Konseyinden karşılanmaktadır. Avrupa Konseyi tarafından yıllık faaliyet programı belirlemekte ve kabul edilen projelerin mutlaka uygulanması beklenmektedir.