DEVLET BAKANI SAYIN NİMET ÇUBUKÇU'NUN KADININ STATÜSÜ DANIŞMA KURULU IV. TOPLANTISI'NIN AÇILIŞINDA YAPTIĞI KONUŞMA

20 ŞUBAT 2008
ANKARA

Kadının Statüsü Danışma Kurulu'nun saygıdeğer üyeleri,

Kadının Statüsü Danışma Kurulu Toplantısına hoş geldiniz. Kurulumuzun 15 Mart 2007 tarihinde gerçekleştirdiği üçüncü toplantısında mutabık kaldığımız hususlar arasında: 

• TBMM Genel Kurulunda bulunan Ebeveyn İzni Yasa Tasarısının ivedilikle yasalaşması,

• İş Yasasındaki cinsiyet temelli yaklaşımın terk edilmesi, yasa değişikliği uygulamalarının izlenmesi, sosyal destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması,

• kadın istihdamının artırılması için işvereni özendirici tedbirler alınması, işyerlerinde, sendikalarda kadın istihdamının artırılmasına yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi,

• istihdamda eşitler arasında kadınlara öncelik verilmesi, kadınların kayıt dışı istihdamıyla mücadele kapsamında kamu kurum ve kuruluşları yanı sıra sendikaların da daha aktif tutum geliştirmesi,

• kadın girişimciliğinin desteklenmesi, kadınlara yönelik kredi, mikro-kredi uygulamalarının kolaylaştırılması ve yaygınlaştırılması gibi kadının statüsünün iyileştirilmesinde büyük öneme sahip çalışmalara öncelik verilmesi gerektiği bulunmaktaydı.

Değerli üyeler,

Sizlerin de bildiği gibi ebeveyn izni ve evlat edinme halinde de bu iznin kullanılabilmesi amacıyla hazırlanan "Devlet Memurları Kanunu ve İş Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı", TBMM Genel Kurul'un gündeminde iken 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan Genel Seçimler nedeniyle kadük olmuştur.
2008 yılı içerisinde,  Avrupa Birliği Müktesebatına Uyum Programı kapsamında yer alan Ücretsiz Doğum İzinlerinin Ebeveyn İznine dönüştürülmesine yönelik düzenlemelerin yasalaşmasına ilişkin girişimler başlatılmıştır.

Ayrıca 1998 yılında yürürlüğe giren 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun'un uygulamasında yaşanan sorunların ve eksikliklerin giderilmesi amacıyla yapılan çalışmalar sonucunda söz konusu Kanun yeniden düzenlenerek 04 Mayıs 2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Kanundaki değişiklik ile; şiddet kavramı daha geniş bir şekilde yorumlanmıştır. Yeni düzenlemeyle evli olmalarına rağmen fiilen ayrı yaşayan, mahkemece ayrılık kararı verilen veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı olan aile bireyleri ve çocuklar da koruma altına alınmıştır.

Ayrıca, "Kusurlu eşin veya diğer aile bireyinin" ifadesinin kullanılması ile aynı çatı altında yaşayan diğer aile bireyleri hakkında da tedbir kararına hükmedilmesine olanak sağlanmıştır.

Aile Mahkemesi Hakimi'nin uygun görmesi halinde, şiddet uygulayan bireye "Bir sağlık kuruluşunda muayene veya tedavi için başvurması" tedbirine hükmedebileceği hususu yer almış; Kanundan yararlanmak için yapılacak başvuruların ve infazı için yapılan icrai işlemlerin harca tabi olmayacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Kanunun uygulaması hakkında Yönetmelik çalışmaları Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarının hukukçu temsilcilerinin katılımları ile gerçekleştirilen toplantılar sonunda tamamlanmıştır.Değerli üyeler,

Gelir Vergisi Kanunu'nda 2007 yılında yapılan değişiklikle bazı ürünleri işyeri açmaksızın satanlara gelir vergisi muafiyeti getirilmiştir. Söz konusu kanunun ilgili maddesi;

Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri ürünleri işyeri açmaksızın satanları gelir vergisinden muaf tutmaktadır.

Yasayla; "Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir." hükmü de getirilmiştir.

Söz konusu yasa, ev hanımlarını meslek sahibi yapıp belli bir gelire kavuşturacağı gibi, ülkemizde giderek düşmekte olan kadın istihdamına da olumlu katkı sağlayacaktır. Bunun yanı sıra AB ülkelerinde yaygın olarak uygulanmakta olan esnek istihdam modelinin de önünü açacaktır.

Değerli üyeler,

Son yıllarda üzerinde büyük bir hassasiyet ve kararlılıkla durduğumuz hususlardan biri de kadına yönelik şiddetle mücadeledir.
Biz hükümet olarak kadına karşı ayrımcılık ve şiddetle mücadeleyi; yasal tedbirlerden toplumda duyarlık ve farkındalık arttırıcı çalışmalara, kız çocuklarının okullaşmasından kadınların meslek sahibi kılınarak istihdama katılmasına çok geniş bir yelpazede sürdürmekteyiz.

Bu çerçevede 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nde öngörülen tedbirler doğrultusunda Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü  koordinasyonunda  tüm tarafların katılımı ve işbirliği ile kısa, orta ve uzun vadede şiddete kimlerle nasıl ve nerede müdahale edileceği sorularına cevap verecek Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir.
İçişleri Bakanlığı ile 2006 yılında yaptığımız protokol sonucunda şiddet mağdurları için ilk adım başvuru yerleri olan polis merkezleri ve karakollarda çalışan personele yönelik eğitim çalışmaları ile de şiddetle mücadele zincirinin önemli bir halkasını güçlendirmiş olduk.

Bu protokol uyarınca yapılan çalışmalar sonucunda Emniyet Teşkilatı mensuplarının hizmet içi eğitimlerinin ilk aşaması olan 270 eğiticinin eğitim programları tamamlanmıştır. 

İkinci aşamada ise yetiştirilen 270 eğitici tarafından 40.400 polisin eğitimleri halen devam etmektedir.

Değerli üyeler,

Sağlık Bakanlığımız ile 3 Ocak 2008 tarihinde imzaladığımız protokol ise kadınların şiddete uğradıklarında başvurdukları sağlık kuruluşlarında daha iyi hizmet almalarına yönelik eğitim çalışmalarını kapsamaktadır.

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü işbirliğinde yürütülecek olan "Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadelede Sağlık Personelinin Rolü ve Uygulanacak Prosedürler Eğitimi Protokolü" kapsamında ülke genelinde sağlık personelinin kadına yönelik aile içi şiddetle mücadelede duyarlılığının artırılması; mesleki beceri ve eğitim formasyonunun geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Eğitimlerle öncelikle 500 eğiticinin yetiştirilmesi, ardından da sahada çalışan 75.000 sağlık personeline ulaşılması hedeflenmektedir.

Değerli üyeler,

Bunların yanında kadına karşı şiddetin önlenmesi için kamuoyunda farkındalık yaratma ve toplumsal duyarlılığın güçlendirilmesi amacıyla birçok çalışma yapmaktayız.

25 Kasım Kadına Karşı Şiddete Son Uluslararası Günü nedeniyle; Kadına yönelik şiddetin suç olduğu mesajının geniş halk kesimlerine ulaştırılması amacıyla hazırlanan iki spot film ulusal ve yerel televizyonlarda yayımlanmaktadır. Kadına yönelik şiddetin suç olduğu mesajını içeren spot filmler, posterler, bilboard afişleri ile şiddet mağduru ve riski altındaki kadınları bilgilendirici broşürler Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak 81 İl Valiliği ve Belediye Başkanlıklarına gönderilmiştir.

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü'nün sürdürdüğü çalışmaların kamuoyuna duyurulması, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yapılan kadın çalışmalarının bölgeye kazandırdığı değerlerin anlatılması ve yöre halkının bilgilendirilmesi amacıyla 6 bölümden oluşan belgesel film için TRT ile protokol imzalanmıştır. "Beni Acıtmayın" isimli belgesel film bu yıl içinde gösterime girecektir.Ayrıca, Doğu ve Güneydoğu Bölgelerinde kadın çalışmalarını yerinde incelemek üzere kadın konularında çalışma yürüten Sivil Toplum Kuruluşları ile yıl içerisinde programım elverdiği ölçüde her ay bir ilde toplantı gerçekleştireceğimi de belirtmek isterim.

Değerli üyeler,

Türkiye'de kadınların toplumsal fırsatlardan erkeklerle eşit biçimde yararlanmalarının sağlanması ve kadının insan haklarının korunmasına yönelik olarak Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından 2007 yılında başlatılan Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Yaygınlaştırılması Projesi hakkında da sizleri kısaca bilgilendirmek istiyorum. Projenin birinci bileşeni olan "Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Eşleştirme Projesi" kapsamında; politika uygulayıcılara, karar vericilere, üst düzey yöneticilere, belediye başkanlarına yönelik eğitim programlarına devam edilmektedir.

Sözkonusu Projenin ikinci bileşeni olan Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi kapsamında ise; kadına yönelik şiddetle mücadelede kamu yetkililerinin duyarlılığının artırılması,  kadın sığınmaevi/konukevlerine yönelik hizmet sunum ve yönetim modellerinin geliştirilmesi amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, medya ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımlarıyla çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Değerli üyeler,

Hepimizin bildiği gibi Türkiye'de görme engelli kadınlar ve karşılaştıkları güçlükler çok fazla gündeme gelmemiş konulardan biridir. Dolayısıyla, bu alanı ana hatlarıyla tartışmak, sorunların ardındaki ana faktörleri ortaya çıkarmak ve çözüm önerilerini tespit etmek amacıyla Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve Altınokta Körler Derneği'nin işbirliğiyle 28-29 Haziran 2007 tarihinde "Görme Engelli Kadınlar Kurultayı" düzenlenmiştir. Kurultay kapsamında eğitim, istihdam, sosyal yaşam ve sağlık konuları ayrı çalışma gruplarında değerlendirilmiş olup, çalışma sonucu kitap olarak basılmıştır.

"Görme Engelli Kadınlar Kurultayı"nın ikincisi ise ilgili tarafların daha geniş çapta katılımları ile 2008 yılı içinde gerçekleştirilecektir.

Değerli üyeler,

2007 yılında kadına yönelik şiddetin önlenmesi çalışmalarına ağırlık veren Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü için 2008 yılı, kadın istihdamını artırmaya yönelik bir yıl olacaktır.

Ülkemizde kadın istihdamının geliştirilmesine yönelik ilgili kurum ve kuruluşların katılımlarıyla çeşitli faaliyetler yürütülmektedir. Özellikle dezavantajlı konumda ve yoksulluk içinde yaşayan kadınların üretken kapasitelerini gelir getirici faaliyetlere dönüştürme ve sürdürülebilir geçim kaynaklarına erişimlerinin sağlanmasında mikro kredi uygulamaları, kadınlara ve ailelerine uygun koşullar ve fırsatlar sunmaktadır. Konuyla ilgili olarak, İl Özel İdaresi Kanunu'nda yer alan "yoksullara mikro kredi verilmesi" hükmü çerçevesinde, mikro kredi uygulamasında pozitif ayrımcılık içerecek şekilde yoksul kadınlara ve kadın başlı ailelere öncelik tanınması hususunda 81 İl Valiliğimizin göstereceği hassasiyet ve duyarlılığı artırabilmek amacıyla İçişleri Bakanlığı nezdindeki girişimlerimiz olumlu sonuçlanmış, Van ve Mersin illerinde mikro kredi uygulaması başlatılmıştır.

2007 yılı sonu itibari ile her iki ilimizde yaklaşık 706 kadın bu imkandan yararlandırılmıştır. 2008 yılında, bu uygulamanın diğer illerde de başlatılması yolundaki çalışmalar sürdürülecektir.  
       
Değerli üyeler,

Ülkemizde kadının güçlendirilmesi, kadına yönelik aile içi şiddetin önlenmesi konusundaki çalışmalarımız uluslar arası platformda da takdirle karşılanmaktadır. Yine bilgi ve tecrübeleri paylaşmak, ortak stratejiler belirlemek, projeler yürütmek, yasal ve sosyal alanda kadınlarla ilgili çalışan kurumların kapasitelerini güçlendirmede hükümetler arası işbirliğinin büyük önemi bulunmaktadır. Bu çerçevede Türkiye Cumhuriyeti Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı olarak 6 Kasım 2007 tarihinde Azerbaycan Aile, Çocuk ve Kadın Sorunları Devlet Komitesi ile; 11 Ocak 2008 tarihinde ise Tunus Cumhuriyeti Kadın, Aile, Çocuk ve Yaşlılar Bakanlığı ile İşbirliği Protokolü imzalamış bulunmaktayız. İnanıyorum ki bu ülkeler ile karşılıklı bilgi ve deneyim paylaşımı bu alandaki çalışmalarımızı zenginleştirecek, ülkeler arasındaki işbirliğinin gelişmesine katkı sağlayacaktır.

Değerli üyeler,

Konuşmamı bitirmeden önce kadının ekonomik alanda güçlendirilmesi ve sürdürülebilir kalkınmaya katılması amacıyla kadın istihdamını artırmaya yönelik çalışmalara hız verdiğimizi bir kez daha vurgulamak istiyorum.

Kadınların istihdama katılımları; toplumda yerleşmiş cinsiyetçi değer yargılarının yıkılmasının ve kadın-erkek eşitliği hedefinin gerçekleştirilmesinin en önemli parametrelerinden biri olması nedeniyle hayati bir öneme sahiptir. 

Bu konudaki değerli katkı ve katılımlarınız için şimdiden teşekkür ediyor, sözü gündem gereği sunumlarını yapmak üzere Sayın Namık ATA'ya verirken hepinizi saygıyla selamlıyorum.